Sunday, 9 July 2017

Η Documenta 14 στη Θεσσαλονίκη

Κυριακή 9 Ιουλίου 2017 - Οι ήχοι της Θεσσαλονίκης θα ακουστούν αλλιώς, ως μια συνέχεια του έργου «Συμφωνία των σειρήνων» (1919-1923) του Arseny Avraamov, ενός ηχητικού θρύλου, σε ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία της πόλης, τη Ροτόντα (14.07.2017), στον αρχαιολογικό χώρο του Ανακτορικού Συγκροτήματος Γαλερίου (14.07.2017) και στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Μονή Λαζαριστών (15.07-17.09.2017). Η Συμφωνία των σειρήνων (1919-1923) του Arseny Avraamov είναι ένας ηχητικός θρύλος, μια τιτάνια δημόσια εκδήλωση που ήταν αδύνατο να ηχογραφηθεί ή να μεταδοθεί. Οι έντυπες παρτιτούρες και κάποια άρθρα του δημιουργού –που ήταν ένας εκκεντρικός συγγραφέας, συνθέτης, ερευνητής και εφευρέτης– είναι τα μόνα που διασώζονται. Η Συμφωνία των σειρήνων είναι η εξωραϊσμένη μετάφραση, ενώ ο πρωτότυπος τίτλος, Συμφωνία των σειρήνων εργοστασίου, αναφέρεται στα ατμοκίνητα εργαλεία χρονομέτρησης της σύγχρονης βιομηχανικής εποχής. Γοητευμένος από τους ήχους του μέλλοντος, ο Avraamov χρησιμοποίησε όλους τους «μοντέρνους» ήχους που ήταν διαθέσιμοι –από στρατιωτικά πλοία, το πυροβολικό, διάφορα όπλα, τρένα και υδροπλάνα– οι οποίοι μεταμόρφωσαν ολόκληρες πόλεις σε μουσικά όργανα ή γιγάντιες ορχήστρες τις οποίες εκείνος διηύθυνε μέσω των τηλεγραφικών ιστών. Η συμφωνία δημιουργήθηκε για τον εορτασμό της Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917, παράγοντας όσο το δυνατόν περισσότερο «μοντέρνο» ήχο. Σήμερα επιλέγουμε να ακούσουμε. Περίπου εκατό χρόνια αργότερα, οι O+A στοχάζονται τους ήχους του μέλλοντος του Avraamov, οι οποίοι μεταμορφώνονται στο παρόν αφού συντονιστούν με τα ηχοτοπία μας όπου κυριαρχούν οι μηχανικοί ήχοι. Οι καλλιτέχνες, που ενδιαφέρονται για την ιστορία του θορύβου και της σιωπής, εξερευνούν τα ηχητικά τοπία της Θεσσαλονίκης και τον θόρυβό της. Η δική τους Συμφωνία των αντηχήσεων έχει τρία μέρη.

Αναλυτικά οι δράσεις:

Τετάρτη 12 Ιουλίου 2017
12:00
Αίθουσα Μανόλης Αναγνωστάκης – Δημαρχιακό Μέγαρο

Εκδήλωση με θέμα την παρουσίαση του όλου εγχειρήματος από τους ίδιους τους καλλιτέχνες O+A (Bruce Odland / Sam Auinger) και τους επιμελητές της documenta 14 Elena Sorokina και Bonaventure Soh Bejeng Ndikung. Η συμμετοχή είναι ανοιχτή για το κοινό, ενώ η παρουσίαση θα γίνει στα αγγλικά, χωρίς διερμηνεία.


Παρασκευή 14 Ιουλίου 2017
17:30-22:00
Ανακτορικό Συγκρότημα Γαλέριου

Πρελούδιο, Συντονίζοντας τα ερείπια
Στην πλατεία Ναυαρίνου, όπου τα ρωμαϊκά ερείπια περιβάλλονται από τις πυκνοδομημένες πολυκατοικίες των δεκαετιών του 1960 και του 1970, οι O+A χρησιμοποιούν το χτισμένο περιβάλλον ως «αντηχείο» και ενεργοποιούν τα ερείπια του Ανακτόρου του Γαλέριου με ήχους της σημερινής Θεσσαλονίκης, που αποκτούν αρμονικές διαστάσεις μέσω των «ηχητικών σωλήνων». Ακούμε τους εξαιρετικά συντονισμένους «μοντέρνους» θορύβους, ηχητικά κύματα από την κίνηση των οχημάτων, τα αεροπλάνα, τις μοτοσικλέτες, όλο το σμήνος δραστηριοτήτων που παράγουν οι μεγάλες πόλεις στις μέρες μας.
Ήχος: Thomas Koch


Παρασκευή 14 Ιουλίου 2017
21:00-22:00
Ροτόντα

Ρέκβιεμ για την οικονομία της εξόρυξης (Περφόρμανς για σοπράνο, μεσόφωνο, τενόρο και βαρύτονο, με την οκτακάναλη Ορχήστρα των Πόλεων (Orchestra of Cities)). Η Ροτόντα είναι ένα από τα λίγα κτίρια που παρέμειναν ανέπαφα μετά την πυρκαγιά που κατέστρεψε τη Θεσσαλονίκη το 1917. Δεδομένου ότι έχει χρησιμοποιηθεί ως μαυσωλείο, εκκλησία και τέμενος, είναι ιδανικό κτίσμα για την αντήχηση της ανθρώπινης φωνής, είτε πρόκειται για ύμνους είτε για τραγούδια. Η κλίμακα των τεσσάρων απόλυτα ταιριασμένων ανθρώπινων φωνών χωρίς ενισχυτή σε αυτόν τον χώρο θα είναι ένας δραματικός αγώνας με τους καταγεγραμμένους ήχους της πόλης. Τραγουδούν: Sarah Chalfy – σοπράνο, Hai-Ting Chinn – μεσόφωνος, Christopher Sokolowski – τενόρος, Mark Sans Uhleman – βαρύτονος
Ήχος: Mark Fuller Orchestra of Cities: Sam Auinger, μαέστρος – Bruce Odland


Σάββατο 15 Ιουλίου – Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου 2017 (καταληκτική ημερομηνία της έκθεσης documenta 14 στο Κάσελ).

Coda, με τους O+A
Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Μονή Λαζαριστών)
Το έργο Coda θα παρουσιαστεί στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το οποίο στεγάζει τη Συλλογή Κωστάκη με έργα της ρωσικής πρωτοπορίας, ένα από τα πιο αξιόλογα δείγματα του μοντερνισμού. Η συλλογή συγκεντρώθηκε από τον Γεώργιο Κωστάκη την εποχή όπου η πρωτοποριακή τέχνη ήταν παράνομη στη Ρωσία και περιλαμβάνει σπάνιο αρχειακό υλικό από τα μουσικά πειράματα των πρωτοποριακών καλλιτεχνών. Επιμέλεια: Elena Sorokina και Bonaventure Soh Bejeng Ndikung Οι O+A ακούν και καταγράφουν τους ήχους του μοντερνισμού σε πόλεις όλου του κόσμου εδώ και τριάντα χρόνια. Πιστεύουν ότι αν δεν καταλάβουμε τους θορύβους μας δεν θα καταλάβουμε τον εαυτό μας. Τη δεκαετία του 1990 άρχισαν να χρησιμοποιούν τους λεγόμενους «ηχητικούς σωλήνες» για να μετατρέψουν τον θόρυβο της πόλης σε αρμονία και να βρουν μουσικές πληροφορίες σχετικά με τους ήχους της καθημερινότητας. Σύντομα αντιλήφθηκαν ότι άκουγαν τη μουσική του ανθρώπινου σμήνους, τους ρυθμούς της ώρας αιχμής, τον παλμό της οικονομίας.

Οργάνωση
documenta 14 | Δήμος Θεσσαλονίκης – Τμήμα Διοργάνωσης Εκδηλώσεων & Φεστιβάλ | Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης | Artecitya του Goethe-Institut Θεσσαλονίκης | Artecitya της Helexpo | ArtBOX Creative Arts Management

Υποστήριξη
Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης | Bundeskanzleramt Österreich | Kulturland Oberösterreich | Mid Atlantic Arts Foundation (MAAF) | Creative Europe program of the European Commission

EDITO | Ο ρόλος και η επίδραση του Εικαστικού Επιμελητή

Ο γράφων, ως επιμελητής της έκθεσης
του ζωγράφου Μιχάλη Τσίνογλου
στην Myrό Gallery, τον Οκτώβριο του 2016,
στην διάρκεια του στησίματος,
φωτογραφημένος από τον ίδιο τον καλλιτέχνη.
©Φωτογραφία: Μιχάλης Τσίνογλου,
All rights reserved, 2016.

Ο ρόλος του Επιμελητή και της εικαστικής επιμέλειας έχει παραμείνει σε ένα καθεστώς θολής αιώρησης στο κενό στην Ελλάδα σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά να λέγονται, λίγα να γράφονται και σε πολλές ασυμφωνίες να οδηγούν. Συνεπώς σε αυτό το άρθρο θεωρώ άστοχο να ασχοληθώ με το τι είναι και τι δεν είναι Επιμέλεια -όπως άλλωστε θα ήταν εξίσου άστοχο να ασχοληθεί κάποιος με το τι είναι και τι δεν είναι Τέχνη. Θα ασχοληθώ με το τι μπορεί να κάνει ο Επιμελητής σήμερα και τι μπορεί να περιμένει καθένας από αυτόν στην Ελλάδα· διότι η αποτελεσματικότητα κάθε επαγγελματικής ενασχόλησης, δεν είναι διάφορη από τις δυνατότητες του ευρύτερου χώρου της  Τέχνης και την ωρίμανση του χρόνου που λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα.

Ορισμένως, ο ρόλος της Επιμέλειας είναι να φροντίζει για μια ορθή πρόσληψη του συνόλου του εννοιολογικού περιεχομένου μιας έκθεσης αδιαχώριστα μαζί με τις αισθητικές επιλογές και τα επιδραστικά στοιχεία που επιλέγει για τα έργα του ο καλλιτέχνης απευθυνόμενος στο κοινό του, ειδικό ή/και γενικό. Ο  ρόλος της Επιμέλειας μιας σειράς έργων περιλαμβάνει την Έκθεση και Τεκμηρίωση τους με στόχο την καλύτερη πρόσληψη τους από το γενικότερο, και όχι μόνο το στενοκέφαλα εννοούμενο σαν  “φιλότεχνο” κοινό. Σε αυτό το σημείο ο ρόλος του Επιμελητή είναι καίριος, καθώς ουσιαστικά χτίζει γέφυρες και εισάγει στην ουσία του έργου του καλλιτέχνη και των έργων που αποτελούν την Έκθεση τους θεατές του με το Επιμελητικό Κείμενο. Πέραν του Επιμελητικού Κειμένου,  σημαντική θεωρείται η Επιλογή Έργων που θα εκτεθούν και η Χωροθεσία των έργων Τέχνης στον δεδομένο χώρο της έκθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ύφος ή/και το περιεχόμενο έργων που έχουν παραχθεί την ίδια χρονική περίοδο δεν εντάσσονται αρμονικά σε μια σειρά έργων που δημιουργήθηκε την ίδια περίοδο, συνεπώς η έκθεση τους τείνει να αποπροσανατολίζει ή να αντιτίθεται στο “σώμα” της σειράς, οπότε η συνέκθεση με τα υπόλοιπα έργα κρίνεται από την Επιμελητή ότι θα συμβάλλει αρνητικά στην πρόσληψη των έργων του καλλιτέχνη· τότε τα συγκεκριμένα έργα αποβάλλονται από την ύλη της έκθεσης. Ακολουθεί η Χωροθεσία των έργων τέχνης. Στον αντίποδα, ο καλλιτέχνης βρίσκεται συχνά σε μειονεκτική θέση ως προς την χωροθέτηση της έκθεσης του για ψυχολογικούς λόγους που σχετίζονται με αυτό που ξέρει για τα έργα έναντι της πρόσληψης τους από έναν λιγότερο διαμεσολαβημένο θεατή. Επιπρόσθετα θεωρείται σημαντικό αφενός να περιοριστεί η “συνομιλία” των έργων με δομικά στοιχεία του χώρου, αφετέρου η παρουσίαση τους να είναι ισορροπημένη, και, συχνά, να εκφέρεται αρμονικά ως προς  την θέαση του.


Διαβάστε την συνέχεια ΕΔΩ